‘Süper tanıyıcılar’ın sırrı ne?
Bazı insanlar bir yüzü bir kez gördüklerinde asla unutmuyor. Peki onları diğerlerinden ayıran ne? Hepimiz tanıdık bir yüzü kalabalıkta fark etmenin rahatlığını biliriz. Ancak bazıları için bu sadece kolay değil, neredeyse içgüdüsel bir yetenek. Bu kişiler o kadar iyiler ki bilim insanları onlara “süper tanıyıcılar” diyor.
DOĞRU YERE BAKMAK
Araştırmada katılımcıların nereye baktığına göre “görsel haritalar” oluşturuldu. Süper tanıyıcıların yüzü incelerken elde ettikleri bilgi miktarı, hem daha fazla hem de daha nitelikliydi. Yani mesele sadece detaylara dikkat etmek değil, hangi detayların kimliği ele verdiğini bulmakta ustalar. Bu da onların zihninde her yüz için çok daha güçlü “içsel temsillerin” oluşmasına yol açıyor.
Yüz tanıma becerisinin güçlü bir genetik temeli olduğu düşünülüyor. Kısa süreli eğitimlerle sıradan insanların süper tanıyıcı seviyesine ulaşması bugüne kadar mümkün olmadı. Ancak umutsuzluğa gerek yok. Adli yüz inceleme uzmanları, uzun yıllara dayalı eğitim ve mentorlukla benzer bir ustalık düzeyine ulaşabiliyor. Bu da yüz tanımada iki uzman tipi olabileceğini gösteriyor: Doğuştan gelenler (süper tanıyıcılar) ve çalışarak gelişenler (yüz karşılaştırma uzmanları).
Süper tanıyıcıların varlığı yaklaşık 20 yıldır biliniyor ama bu gizemli becerinin altında yatan nörobilimsel mekanizmalar hâlâ çözülmeye çalışılıyor. Son araştırmalar, bir yüzü öğrenme sürecinde bakışın yönü, dikkatin dağılımı ve alınan görsel bilginin kalitesinin tanıma başarısında belirleyici olduğunu ortaya koyuyor.
